Επιστημονικός έλεγχος άρθρου: Ζιώγα Ειρήνη, MVDr, Κτηνίατρος
Το να δεις τη γάτα σου να κάνει εμετό είναι μια εμπειρία που μπορεί να προκαλέσει ανησυχία. Κάποιες φορές πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό που δεν υποδηλώνει απαραίτητα κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Άλλες όμως, ο εμετός μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι μιας υποκείμενης πάθησης που χρειάζεται διερεύνηση.
Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους γύρω από αυτό το θέμα είναι ότι «οι γάτες κάνουν συχνά εμετό, άρα είναι φυσιολογικό». Στην πραγματικότητα, ο συχνός ή επαναλαμβανόμενος εμετός δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι φυσιολογικό, ακόμη κι αν η γάτα φαίνεται κατά τα άλλα καλά. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επεισόδιο αποτελεί επείγον περιστατικό. Η συχνότητα, η διάρκεια, το περιεχόμενο του εμετού, η ηλικία της γάτας και η γενική της κατάσταση είναι μερικά από τα στοιχεία που βοηθούν τον κτηνίατρο να αξιολογήσει τι μπορεί να συμβαίνει.
Είναι φυσιολογικό να κάνει εμετό μια γάτα;
Ένα μεμονωμένο επεισόδιο εμετού μπορεί να συμβεί χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Αν η γάτα επανέλθει γρήγορα στη συνηθισμένη της συμπεριφορά, παραμένει ζωηρή, τρώει και πίνει κανονικά και δεν εμφανίζει άλλα συμπτώματα, συνήθως υπάρχει μεγαλύτερο περιθώριο παρακολούθησης.
Διαφορετική είναι η περίπτωση μιας γάτας που κάνει εμετό ξανά και ξανά, ακόμη κι αν μεσολαβούν αρκετές ημέρες ανάμεσα στα επεισόδια. Το γεγονός ότι κατά τα άλλα φαίνεται καλά ή ότι στον εμετό υπάρχουν τρίχες δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται. Ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν απώλεια βάρους, μειωμένη όρεξη, αλλαγές στα κόπρανα ή στη συμπεριφορά, χρειάζεται κτηνιατρική διερεύνηση.
Είναι επίσης σημαντικό να ξεχωρίζουμε τον εμετό από την αναγωγή. Στον εμετό παρατηρούνται συνήθως ναυτία, ενεργές συσπάσεις της κοιλιάς και προσπάθεια αποβολής του περιεχομένου του στομάχου. Στην αναγωγή, αντίθετα, η τροφή επιστρέφει πιο παθητικά από τον οισοφάγο, χωρίς τις χαρακτηριστικές κοιλιακές συσπάσεις, και συχνά αυτό συμβαίνει λίγο μετά το γεύμα. Η διάκριση έχει σημασία, γιατί οι δύο καταστάσεις μπορεί να σχετίζονται με διαφορετικά προβλήματα και να χρειάζονται διαφορετική διερεύνηση.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες εμετού στις γάτες;
Ο εμετός δεν είναι ασθένεια, αλλά ένα σύμπτωμα που μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές αιτίες. Κάποιες είναι σχετικά ήπιες και παροδικές, ενώ άλλες χρειάζονται άμεση κτηνιατρική αντιμετώπιση. Γι’ αυτό δεν είναι ασφαλές να προσπαθούμε να καταλήξουμε σε διάγνωση μόνο από το γεγονός ότι η γάτα έκανε εμετό.
Τριχόμπαλες
Κατά τη διάρκεια της καθημερινής περιποίησης του τριχώματός τους, οι γάτες καταπίνουν μικρές ποσότητες τρίχας. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι τρίχες περνούν φυσιολογικά μέσα από το πεπτικό σύστημα και αποβάλλονται με τα κόπρανα. Μερικές φορές όμως μπορεί να συσσωρευτούν στο στομάχι και να σχηματίσουν μια τριχόμπαλα, η οποία τελικά αποβάλλεται.
Αν και αυτό μπορεί να συμβεί περιστασιακά, οι συχνοί εμετοί δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στις τριχόμπαλες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, προβλήματα του γαστρεντερικού συστήματος μπορεί να επηρεάζουν τη φυσιολογική κινητικότητά του και να ευνοούν τη συσσώρευση τριχών. Έτσι, μια τριχόμπαλα δεν είναι πάντοτε η πραγματική αιτία του προβλήματος· μπορεί να αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης εικόνας που χρειάζεται διερεύνηση.
Τροφή και διατροφικές αλλαγές
Μια απότομη αλλαγή τροφής ή η κατανάλωση κάτι που ερεθίζει το πεπτικό σύστημα μπορεί να προκαλέσει εμετό, διάρροια ή και τα δύο. Σε ορισμένες γάτες μπορεί επίσης να υπάρχει ανεπιθύμητη αντίδραση σε κάποιο συστατικό της διατροφής, η οποία μπορεί να εκδηλώνεται με χρόνια ή επαναλαμβανόμενα γαστρεντερικά συμπτώματα.
Αν η γάτα αποβάλλει σχεδόν άπεπτη τροφή λίγο μετά το γεύμα, δεν πρέπει να θεωρούμε αυτομάτως ότι έκανε εμετό επειδή «έφαγε πολύ γρήγορα». Μπορεί πράγματι η γρήγορη κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφής να παίζει ρόλο σε ορισμένα περιστατικά, αλλά είναι επίσης πιθανό αυτό που βλέπουμε να είναι αναγωγή και όχι εμετός. Αν συμβαίνει επανειλημμένα, χρειάζεται να το συζητήσουμε με τον κτηνίατρο.
Γαστρίτιδα και άλλες παθήσεις του πεπτικού συστήματος
Παθήσεις του στομάχου και του εντέρου αποτελούν σημαντικές πιθανές αιτίες εμετού. Λοιμώξεις, παράσιτα, φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, διατροφικοί παράγοντες και άλλες γαστρεντερικές διαταραχές μπορούν να βρίσκονται πίσω από ένα οξύ ή χρόνιο πρόβλημα.
Στις χρόνιες περιπτώσεις, ο εμετός μπορεί αρχικά να εμφανίζεται αραιά και με την πάροδο του χρόνου να γίνεται συχνότερος ή να συνοδεύεται από απώλεια βάρους, αλλαγές στην όρεξη, διάρροια ή διαφορετική εικόνα των κοπράνων. Αυτές οι πληροφορίες είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για τον κτηνίατρο και καλό είναι να μην τις αντιμετωπίζουμε ως άσχετα μεταξύ τους συμπτώματα.
Ξένο σώμα
Οι γάτες μπορεί να καταπιούν αντικείμενα που δεν μπορούν να περάσουν φυσιολογικά από το πεπτικό τους σύστημα. Κλωστές, κορδέλες, λαστιχάκια, μικρά παιχνίδια ή κομμάτια πλαστικού είναι μερικά μόνο παραδείγματα και, ανάλογα με το αντικείμενο και το σημείο στο οποίο βρίσκεται, μπορεί να προκληθεί ακόμη και απόφραξη.
Ιδιαίτερα επικίνδυνα είναι τα λεγόμενα γραμμικά ξένα σώματα, όπως οι κλωστές και οι κορδέλες, επειδή μπορούν να προκαλέσουν σοβαρό τραυματισμό του εντέρου. Αν υπάρχει υποψία ότι η γάτα έχει καταπιεί κάποιο ξένο σώμα, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με κτηνίατρο, ακόμη κι αν εκείνη τη στιγμή φαίνεται καλά. Αν μια κλωστή, κορδέλα ή παρόμοιο αντικείμενο προεξέχει από το στόμα ή τον πρωκτό, δεν πρέπει να προσπαθήσουμε να το τραβήξουμε, καθώς μπορεί να έχει παγιδευτεί στο πεπτικό σύστημα και η έλξη του να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό.
Παθήσεις άλλων οργάνων
Δεν προέρχονται όλοι οι εμετοί από το στομάχι ή το έντερο. Η χρόνια νεφρική νόσος, οι ηπατικές παθήσεις, η παγκρεατίτιδα, ο σακχαρώδης διαβήτης, ο υπερθυρεοειδισμός και ορισμένες μεταβολικές διαταραχές μπορούν επίσης να προκαλέσουν ναυτία και εμετό.
Αρκετές από αυτές τις παθήσεις εμφανίζονται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες. Γι’ αυτό ένας επαναλαμβανόμενος εμετός σε μια ηλικιωμένη γάτα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, ακόμη κι αν αρχικά δεν υπάρχουν εντυπωσιακές αλλαγές στην καθημερινότητά της.
Δηλητηρίαση και τοξικές ουσίες
Η έκθεση σε μια τοξική ουσία μπορεί να προκαλέσει ξαφνικό εμετό, ο οποίος ενδέχεται να συνοδεύεται από σιελόρροια, διάρροια, αδυναμία, αστάθεια ή άλλα συμπτώματα. Ανάμεσα στους πιθανούς κινδύνους μέσα στο σπίτι βρίσκονται ορισμένα ανθρώπινα φάρμακα, καθαριστικά και χημικά προϊόντα, καθώς και φυτά που είναι τοξικά για τις γάτες.
Ιδιαίτερα επικίνδυνα είναι τα αληθινά κρίνα των γενών Lilium και Hemerocallis, καθώς ακόμη και μικρή έκθεση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νεφρική βλάβη. Αν υπάρχει υποψία δηλητηρίασης, δεν περιμένουμε να δούμε αν η γάτα θα εμφανίσει περισσότερα συμπτώματα και δεν προσπαθούμε να της προκαλέσουμε εμετό μόνοι μας. Επικοινωνούμε άμεσα με κτηνίατρο.
Τι μπορεί να δείχνει το περιεχόμενο του εμετού;
Όταν μια γάτα κάνει εμετό, είναι φυσικό να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει από αυτό που βλέπουμε. Το χρώμα και το περιεχόμενο μπορούν πράγματι να δώσουν χρήσιμες πληροφορίες στον κτηνίατρο, αλλά δεν αρκούν από μόνα τους για να μας πουν ποια είναι η αιτία.
Η παρουσία τριχών, για παράδειγμα, δείχνει ότι τρίχες έχουν αποβληθεί από το στομάχι, αλλά δεν αποδεικνύει ότι αυτές ευθύνονται για ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα. Ο λευκός αφρός μπορεί να αποτελείται από γαστρικά υγρά και βλέννα, ενώ ένας κιτρινωπός ή πρασινωπός εμετός μπορεί να περιέχει χολή. Η εμφάνιση αυτή μπορεί να παρατηρηθεί όταν το στομάχι είναι άδειο, αλλά δεν αποκλείει την ύπαρξη κάποιας υποκείμενης πάθησης.
Περισσότερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχει αίμα. Μπορεί να εμφανίζεται κόκκινο ή να έχει πιο σκούρα όψη, που θυμίζει κατακάθι καφέ όταν το αίμα έχει υποστεί πέψη. Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία αίματος στον εμετό χρειάζεται άμεση επικοινωνία με κτηνίατρο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να παρατηρηθούν παράσιτα στον εμετό, ιδιαίτερα σε γατάκια ή σε ζώα με σημαντική παρασιτική επιβάρυνση. Και εδώ απαιτείται κτηνιατρική αξιολόγηση, ώστε να προσδιοριστεί το παράσιτο και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη αξία είναι να παρατηρήσουμε ολόκληρη την εικόνα: πόσες φορές έκανε εμετό η γάτα, πότε συνέβη σε σχέση με το γεύμα, πώς έμοιαζε το περιεχόμενο, αν συνέχισε να τρώει και να πίνει και αν παρατηρήσαμε κάποια άλλη αλλαγή. Ακόμη και μια φωτογραφία του εμετού ή, αν είναι εφικτό, ένα σύντομο βίντεο του ίδιου του επεισοδίου μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο για τον κτηνίατρο.
Πότε πρέπει να πάω τη γάτα μου στον κτηνίατρο;
Δεν χρειάζεται κάθε μεμονωμένο επεισόδιο εμετού να οδηγεί σε πανικό. Αν μια κατά τα άλλα υγιής γάτα κάνει μία φορά εμετό, παραμένει ζωηρή, συνεχίζει να τρώει και να πίνει και δεν εμφανίζει άλλα συμπτώματα, μπορούμε συνήθως να την παρακολουθήσουμε στενά.
Η κατάσταση όμως χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση όταν οι εμετοί επαναλαμβάνονται πολλές φορές μέσα σε λίγες ώρες, συνεχίζονται κατά τη διάρκεια της ημέρας ή επιστρέφουν συστηματικά με την πάροδο του χρόνου. Οι επαναλαμβανόμενοι εμετοί μπορούν να οδηγήσουν σε αφυδάτωση και διαταραχές των ηλεκτρολυτών, ενώ μπορεί να αποτελούν ένδειξη μιας υποκείμενης πάθησης που χρειάζεται διάγνωση.
Άμεση επικοινωνία με κτηνίατρο χρειάζεται όταν υπάρχει αίμα στον εμετό, όταν η γάτα δεν μπορεί να κρατήσει ούτε νερό ή όταν ο εμετός συνοδεύεται από έντονη αδυναμία, λήθαργο, σημαντική μείωση της όρεξης, διάρροια, κοιλιακό πόνο, δυσκολία στην αναπνοή, κατάρρευση ή νευρολογικά συμπτώματα. Το ίδιο ισχύει αν υπάρχει υποψία κατάποσης ξένου σώματος ή έκθεσης σε κάποια τοξική ουσία.
Η ηλικία και το ιατρικό ιστορικό παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Τα γατάκια, οι ηλικιωμένες γάτες και οι γάτες που πάσχουν ήδη από χρόνια νοσήματα μπορεί να είναι πιο ευάλωτες στις συνέπειες του εμετού και να χρειάζονται νωρίτερα κτηνιατρική αξιολόγηση.
Οι γάτες είναι επίσης ιδιαίτερα ικανές στο να κρύβουν ότι δεν αισθάνονται καλά. Γι’ αυτό δεν χρειάζεται να περιμένουμε να εμφανιστεί κάτι «δραματικό» για να ζητήσουμε συμβουλή. Αν η συμπεριφορά της γάτας έχει αλλάξει ή κάτι στην εικόνα της μας φαίνεται ασυνήθιστο, η επικοινωνία με τον κτηνίατρο είναι η ασφαλέστερη επιλογή.
Τι δεν πρέπει να κάνεις αν η γάτα σου κάνει εμετό
Όταν η γάτα μας δεν αισθάνεται καλά, είναι φυσικό να θέλουμε να τη βοηθήσουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ωστόσο, ορισμένες πρακτικές που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο ή μεταφέρονται από στόμα σε στόμα μπορεί όχι μόνο να μην βοηθήσουν, αλλά και να αποδειχθούν επικίνδυνες.
Δεν χορηγούμε ανθρώπινα αντιεμετικά, παυσίπονα ή άλλα φάρμακα χωρίς κτηνιατρική καθοδήγηση. Οι γάτες μεταβολίζουν πολλές ουσίες διαφορετικά από τον άνθρωπο και ορισμένα κοινά ανθρώπινα φάρμακα μπορεί να είναι τοξικά γι’ αυτές.
Επίσης, δεν προσπαθούμε μόνοι μας να προκαλέσουμε εμετό αν πιστεύουμε ότι η γάτα έχει καταπιεί κάτι επικίνδυνο. Η σωστή αντιμετώπιση εξαρτάται από την ουσία ή το αντικείμενο που έχει καταποθεί και από την κατάσταση της γάτας. Σε περίπτωση πιθανής δηλητηρίασης ή ξένου σώματος, επικοινωνούμε άμεσα με κτηνίατρο και ακολουθούμε τις οδηγίες του.
Συμπέρασμα
Ο εμετός είναι ένα συχνό σύμπτωμα με πολλές διαφορετικές πιθανές αιτίες. Ένα μεμονωμένο επεισόδιο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Όταν όμως ο εμετός επαναλαμβάνεται, επιμένει ή συνοδεύεται από αλλαγές στην όρεξη, στο βάρος, στα κόπρανα, στη συμπεριφορά ή στη γενική κατάσταση της γάτας, χρειάζεται να αναζητηθεί η αιτία.
Το σημαντικότερο είναι να μην προσπαθούμε να κάνουμε μόνοι μας διάγνωση βασιζόμενοι αποκλειστικά στο χρώμα του εμετού ή θεωρώντας ότι πρόκειται απλώς για μια τριχόμπαλα. Παρατηρούμε τη γάτα μας, κρατάμε τις πληροφορίες που μπορούν να βοηθήσουν τον κτηνίατρο και ζητάμε τη συμβουλή του όταν κάτι επαναλαμβάνεται ή μας ανησυχεί.
Ο εμετός μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας παροδικής ενόχλησης. Μπορεί όμως να αποτελεί και το πρώτο σημάδι ενός προβλήματος που χρειάζεται περισσότερη προσοχή. Αυτό που έχει σημασία είναι να μην κοιτάμε μόνο το μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά τη συνολική εικόνα της γάτας.
*Το περιεχόμενο του άρθρου έχει ελεγχθεί σύμφωνα με σύγχρονη κτηνιατρική βιβλιογραφία και διεθνείς feline guidelines.
