Επιστημονικός έλεγχος άρθρου: Σκρέκας Βαλάντης, DVM, Κτηνίατρος
Το να βρεις ξαφνικά πολύ μαλακά ή υδαρή κόπρανα στην αμμοδόχο της γάτας σου είναι σίγουρα κάτι που θα τραβήξει την προσοχή σου. Ένα μεμονωμένο επεισόδιο διάρροιας μπορεί να είναι παροδικό και να υποχωρήσει χωρίς να κρύβεται από πίσω κάτι σοβαρό. Όταν όμως η διάρροια επιμένει, επανέρχεται ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται να αναζητήσουμε την αιτία.
Η διάρροια δεν είναι από μόνη της ασθένεια, αλλά σύμπτωμα. Μπορεί να σχετίζεται με κάτι σχετικά απλό, όπως μια απότομη αλλαγή στη διατροφή, αλλά και με παράσιτα, λοιμώξεις, χρόνιες παθήσεις του εντέρου ή άλλες καταστάσεις που χρειάζονται κτηνιατρική διερεύνηση. Γι’ αυτό δεν έχει σημασία μόνο η εμφάνιση των κοπράνων. Η διάρκεια του προβλήματος, η συχνότητα των κενώσεων, η παρουσία αίματος ή βλέννας, η όρεξη, το βάρος και η γενική κατάσταση της γάτας συμπληρώνουν την εικόνα.
Τι εννοούμε όταν λέμε ότι μια γάτα έχει διάρροια;
Δεν είναι κάθε αλλαγή στα κόπρανα διάρροια. Τα φυσιολογικά κόπρανα μιας γάτας είναι σχηματισμένα και διατηρούν το σχήμα τους. Στη διάρροια η σύστασή τους γίνεται πιο μαλακή έως υδαρής και μπορεί παράλληλα να αλλάξει η συχνότητα ή ο όγκος των κενώσεων.
Υπάρχει επίσης διαφορά ανάμεσα σε ένα οξύ επεισόδιο που εμφανίστηκε ξαφνικά και σε ένα πρόβλημα που επιμένει ή επανέρχεται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αυτή η διάκριση έχει σημασία για τον κτηνίατρο, καθώς οι πιθανές αιτίες και ο τρόπος διερεύνησης δεν είναι απαραίτητα οι ίδιοι.
Χρήσιμες πληροφορίες μπορεί να μας δώσει και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί η γάτα την αμμοδόχο. Αν πηγαίνει πολύ συχνά, αποβάλλει κάθε φορά μικρή ποσότητα κοπράνων, δείχνει έντονη ανάγκη για αφόδευση ή υπάρχει βλέννα ή φρέσκο αίμα, μπορεί να εμπλέκεται περισσότερο το παχύ έντερο. Αντίθετα, μεγαλύτερος όγκος κοπράνων, απώλεια βάρους και άλλες αλλαγές μπορεί να στρέψουν τη διερεύνηση προς το λεπτό έντερο. Αυτά όμως είναι στοιχεία που αξιολογεί ο κτηνίατρος και όχι κάτι που μπορούμε να διαγνώσουμε μόνοι μας παρατηρώντας την άμμο.
Τι μπορεί να προκαλέσει διάρροια στη γάτα;
Οι πιθανές αιτίες είναι πολλές και συχνά προκαλούν παρόμοια συμπτώματα. Γι’ αυτό η εμφάνιση των κοπράνων από μόνη της σπάνια αρκεί για να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει.
Αλλαγές στη διατροφή
Μια ξαφνική αλλαγή τροφής μπορεί να προκαλέσει προσωρινή γαστρεντερική διαταραχή. Το ίδιο μπορεί να συμβεί αν η γάτα καταναλώσει κάτι διαφορετικό από τη συνηθισμένη της τροφή ή κάτι που δεν ανέχεται καλά το πεπτικό της σύστημα.
Σε ορισμένες γάτες, επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται και με συγκεκριμένα συστατικά της διατροφής ή με χρόνιες παθήσεις του εντέρου που επηρεάζονται από το είδος της τροφής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε διάρροια οφείλεται σε «αλλεργία» ούτε ότι είναι σωστό να αλλάζουμε συνεχώς τροφές προσπαθώντας μόνοι μας να βρούμε την αιτία.
Εντερικά παράσιτα
Τα παράσιτα αποτελούν σημαντική πιθανή αιτία γαστρεντερικών συμπτωμάτων, ιδιαίτερα στα γατάκια και σε γάτες που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα έκθεσης. Στρογγυλοσκώληκες και αγκυλόστομα, αλλά και πρωτόζωα που προκαλούν γιαρδίαση ή τριχομονάδωση, μπορούν επίσης να προκαλέσουν διάρροια.
Τα συμπτώματα δεν είναι πάντα τα ίδια και από μόνα τους δεν αρκούν για να καταλάβουμε αν η αιτία είναι κάποιο παράσιτο. Μια γάτα μπορεί να παρουσιάζει διάρροια, βλέννα ή αίμα στα κόπρανα, αλλαγές στην όρεξη ή απώλεια βάρους, ενώ σε άλλες περιπτώσεις τα σημάδια μπορεί να είναι πολύ πιο ήπια. Για τον λόγο αυτό, ανάλογα με το ιστορικό και την κλινική εικόνα, ο κτηνίατρος μπορεί να προτείνει εξέταση κοπράνων ή πιο ειδικό έλεγχο.
Λοιμώξεις
Ιογενείς, βακτηριακές και πρωτοζωικές λοιμώξεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν διάρροια. Η σημασία τους εξαρτάται από παράγοντες όπως η ηλικία, το ιστορικό εμβολιασμού, το περιβάλλον στο οποίο ζει η γάτα και η πιθανή επαφή της με άλλα ζώα.
Σε ορισμένες λοιμώξεις η διάρροια μπορεί να συνοδεύεται από εμετό, πυρετό, μειωμένη όρεξη, αφυδάτωση ή έντονη αδυναμία. Τα γατάκια και οι γάτες που είναι ήδη επιβαρυμένες μπορεί να επηρεαστούν περισσότερο και χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή.
Χρόνιες παθήσεις του εντέρου
Όταν η διάρροια επιμένει για εβδομάδες ή εμφανίζεται επανειλημμένα, χρειάζεται να εξεταστεί και το ενδεχόμενο κάποιας χρόνιας πάθησης του γαστρεντερικού συστήματος. Χρόνιες φλεγμονώδεις καταστάσεις του εντέρου μπορούν να προκαλέσουν διάρροια, εμετό, αλλαγές στην όρεξη και απώλεια βάρους.
Η διάγνωση δεν μπορεί να γίνει μόνο από τα συμπτώματα, καθώς διαφορετικές παθήσεις μπορεί να δίνουν πολύ παρόμοια εικόνα. Ο κτηνίατρος μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να προτείνει εξετάσεις αίματος και κοπράνων, υπερηχογράφημα ή άλλες εξετάσεις ώστε να αποκλειστούν διαφορετικές πιθανές αιτίες.
Άλλες παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν διάρροια
Η διάρροια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το πρόβλημα βρίσκεται μόνο στο έντερο. Παθήσεις του παγκρέατος ή του ήπατος, καθώς και ορισμένες ορμονικές ή μεταβολικές διαταραχές, μπορούν επίσης να συνοδεύονται από γαστρεντερικά συμπτώματα.
Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν μαζί με τη διάρροια υπάρχουν επαναλαμβανόμενοι εμετοί, απώλεια βάρους, αλλαγές στην όρεξη, αυξημένη δίψα ή όταν η γάτα είναι λιγότερο δραστήρια, απομονώνεται ή γενικά δεν συμπεριφέρεται όπως συνήθως.
Φάρμακα και τοξικές ουσίες
Ορισμένα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ η έκθεση σε τοξικές ουσίες μπορεί επίσης να εκδηλωθεί με διάρροια, συχνά μαζί με εμετό, σιελόρροια, λήθαργο ή άλλα συμπτώματα.
Αν υπάρχει πιθανότητα η γάτα να έχει καταπιεί κάποιο ανθρώπινο φάρμακο, καθαριστικό, χημικό προϊόν ή κάποιο άλλο δυνητικά τοξικό υλικό, δεν περιμένουμε απλώς να δούμε αν η διάρροια θα σταματήσει. Επικοινωνούμε άμεσα με τον κτηνίατρο.
Τι μπορεί να μας δείξει η εμφάνιση των κοπράνων;
Η αμμοδόχος μπορεί να μας δώσει αρκετές χρήσιμες πληροφορίες, αρκεί να μην προσπαθούμε να μετατρέψουμε κάθε αλλαγή σε διάγνωση.
Η βλέννα μπορεί να εμφανιστεί όταν υπάρχει ερεθισμός ή φλεγμονή στο παχύ έντερο. Το φρέσκο, ζωηρό κόκκινο αίμα συχνά προέρχεται από χαμηλότερα σημεία του πεπτικού συστήματος, χωρίς όμως η εμφάνισή του να μας επιτρέπει από μόνη της να γνωρίζουμε την αιτία. Αν το αίμα επαναλαμβάνεται, είναι περισσότερο από μια μικρή ποσότητα ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται κτηνιατρική αξιολόγηση.
Διαφορετική εικόνα είναι τα πολύ σκούρα έως μαύρα κόπρανα, ιδιαίτερα όταν έχουν χαρακτηριστική πισσώδη όψη. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζονται με την παρουσία χωνεμένου αίματος από υψηλότερο σημείο του πεπτικού συστήματος και δεν πρέπει να αγνοούνται.
Το ίδιο προσεκτικοί πρέπει να είμαστε με το χρώμα γενικότερα. Κίτρινα, πρασινωπά ή ασυνήθιστα ανοιχτόχρωμα κόπρανα μπορούν να εμφανιστούν για διαφορετικούς λόγους και δεν υπάρχει ένας αξιόπιστος «χρωματικός οδηγός» που να μας επιτρέπει να κάνουμε διάγνωση στο σπίτι.
Πολύ πιο χρήσιμο είναι να παρατηρούμε τη συνολική αλλαγή. Πόσες φορές πηγαίνει η γάτα στην αμμοδόχο; Είναι τα κόπρανα απλώς μαλακά ή εντελώς υδαρή; Υπάρχει βλέννα ή αίμα; Προσπαθεί επανειλημμένα να αφοδεύσει; Τρώει και πίνει όπως συνήθως; Έχει χάσει βάρος; Μια φωτογραφία των κοπράνων και, αν το ζητήσει ο κτηνίατρος, ένα κατάλληλα συλλεγμένο δείγμα μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη διερεύνηση.
Πότε πρέπει να απευθυνθείς στον κτηνίατρο;
Ένα μεμονωμένο επεισόδιο μαλακών κοπράνων σε μια ενήλικη γάτα που κατά τα άλλα τρώει, πίνει και συμπεριφέρεται φυσιολογικά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει επείγον πρόβλημα. Αν όμως η διάρροια συνεχίζεται, επαναλαμβάνεται ή η γενική κατάσταση της γάτας αλλάζει, χρειάζεται κτηνιατρική συμβουλή.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η διάρροια είναι πολύ συχνή ή έντονα υδαρής, καθώς η απώλεια υγρών μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και διαταραχές των ηλεκτρολυτών. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στα γατάκια, στις ηλικιωμένες γάτες και σε γάτες που πάσχουν ήδη από κάποιο χρόνιο νόσημα.
Η παρουσία σημαντικής ποσότητας αίματος, μαύρων και πισσωδών κοπράνων, επαναλαμβανόμενων εμετών, έντονης αδυναμίας, απώλειας όρεξης, κοιλιακού πόνου ή άλλης σημαντικής αλλαγής στη συμπεριφορά αποτελεί επίσης λόγο για γρήγορη κτηνιατρική αξιολόγηση. Το ίδιο ισχύει όταν υπάρχει υποψία δηλητηρίασης ή όταν η διάρροια εμφανίζεται σε πολύ μικρό γατάκι.
Τι δεν πρέπει να κάνεις μόνος σου
Το πρώτο που πρέπει να αποφεύγουμε είναι η αυθαίρετη χορήγηση ανθρώπινων αντιδιαρροϊκών ή άλλων φαρμάκων. Η διάρροια έχει πολλές διαφορετικές αιτίες και ένα φάρμακο που φαίνεται λογικό ως «λύση» μπορεί να είναι ακατάλληλο ή ακόμη και επικίνδυνο για μια γάτα.
Δεν είναι επίσης σωστό να ξεκινάμε μόνοι μας αντιβιοτικά, αποπαρασιτικά ή αλλεπάλληλες αλλαγές τροφής χωρίς να γνωρίζουμε τι προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε. Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και σε αρκετές περιπτώσεις η σωστή διάγνωση είναι σημαντικότερη από την προσπάθεια να σταματήσει απλώς το σύμπτωμα.
Αν η διάρροια επιμένει, κράτησε σημειώσεις για τη διάρκειά της, τη συχνότητα των κενώσεων, τυχόν πρόσφατες αλλαγές στη διατροφή και οποιοδήποτε άλλο σύμπτωμα έχεις παρατηρήσει. Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά τον κτηνίατρο να σχηματίσει πιο ολοκληρωμένη εικόνα και να αποφασίσει ποια διερεύνηση χρειάζεται.
Συμπέρασμα
Η διάρροια στη γάτα μπορεί να είναι ένα σύντομο και παροδικό περιστατικό, αλλά μπορεί επίσης να αποτελεί ένδειξη ενός προβλήματος που χρειάζεται διερεύνηση. Αυτό που κάνει τη διαφορά δεν είναι μόνο το πόσο μαλακά είναι τα κόπρανα, αλλά η διάρκεια του προβλήματος, η συχνότητα, η παρουσία αίματος ή άλλων συμπτωμάτων και, πάνω απ’ όλα, η συνολική εικόνα της γάτας.
Η αμμοδόχος μάς δίνει καθημερινά πληροφορίες που εύκολα περνούν απαρατήρητες. Μια αλλαγή στα κόπρανα δεν χρειάζεται να μας οδηγήσει αμέσως στο χειρότερο σενάριο, αλλά ούτε είναι κάτι που πρέπει να αγνοούμε όταν επιμένει ή επαναλαμβάνεται.
Παρατηρούμε λοιπόν τη γάτα μας, αποφεύγουμε τις αυθαίρετες θεραπείες και, όταν το πρόβλημα συνεχίζεται ή συνοδεύεται από προειδοποιητικά σημάδια, απευθυνόμαστε στον κτηνίατρο. Η διάρροια είναι ένα σύμπτωμα. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να σταματήσει, αλλά να καταλάβουμε τι την προκαλεί.
*Το περιεχόμενο του άρθρου έχει ελεγχθεί σύμφωνα με σύγχρονη κτηνιατρική βιβλιογραφία και διεθνείς feline guidelines.
