Αν παρατηρήσετε ότι η γάτα δεν περιποιείται το τρίχωμα της όπως παλιά, δεν καθαρίζει τα νύχια της ή δεν γλείφει τον εαυτό της με τη συνηθισμένη συχνότητα, δεν πρόκειται απλώς για μια «κακή μέρα». Στον κόσμο της γάτας, η καθημερινή περιποίηση δεν είναι μόνο θέμα καθαριότητας. Συνδέεται με τη σωματική υγεία, την άνεση, το στρες και τη γενικότερη ευεξία της.
Τι σημαίνει το grooming για τη γάτα
Οι γάτες αφιερώνουν μεγάλο μέρος της ημέρας στην περιποίηση του σώματος τους. Μέσα από το grooming απομακρύνουν νεκρές τρίχες, παράσιτα και βρωμιά, βοηθούν στη διατήρηση της σωστής θερμοκρασίας του σώματος και κατανέμουν τα φυσικά έλαια του δέρματος σε όλο το τρίχωμα.
Η συμπεριφορά αυτή όμως δεν έχει μόνο πρακτικό ρόλο. Λειτουργεί και ως μηχανισμός ηρεμίας. Πολλές γάτες γλείφονται όταν αγχώνονται ή μετά από έντονη αλληλεπίδραση, καθώς η διαδικασία φαίνεται να βοηθά στη μείωση της έντασης.
Όταν δύο γάτες αλληλογλείφονται, το λεγόμενο allogrooming, ενισχύουν τον κοινωνικό τους δεσμό και δημιουργούν ένα κοινό αρωματικό «προφίλ». Ο John Bradshaw από το Πανεπιστήμιο του Bristol έχει περιγράψει πως τέτοιες συμπεριφορές βοηθούν στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής ανάμεσα στις γάτες.
Γι’ αυτό και η μείωση ή διακοπή του grooming δεν πρέπει να θεωρείται ασήμαντη.
Γιατί η γάτα δεν περιποιείται το τρίχωμά της;
Πόνος και αρθρίτιδα
Ο χρόνιος πόνος είναι μία από τις πιο συχνές αιτίες μειωμένου grooming, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες γάτες. Η αρθρίτιδα και τα μυοσκελετικά προβλήματα κάνουν δύσκολη την πρόσβαση σε περιοχές όπως η πλάτη, η βάση της ουράς και τα πίσω πόδια.
Έρευνες που δημοσιεύθηκαν στο Journal of Feline Medicine and Surgery έχουν συμπεριλάβει τη μείωση του grooming ανάμεσα στους βασικούς δείκτες χρόνιου πόνου στις γάτες.
Στοματικά και οδοντικά προβλήματα
Το στόμα είναι το βασικό «εργαλείο» της γάτας για την περιποίηση του σώματος της. Ουλίτιδα, στοματίτιδα, αποστήματα ή γενικότερα επώδυνα οδοντικά προβλήματα μπορούν να κάνουν το grooming δυσάρεστο ή επώδυνο.
Πολλές γάτες επιστρέφουν στη φυσιολογική τους ρουτίνα μόλις αντιμετωπιστεί το υποκείμενο οδοντικό πρόβλημα.
Αυξημένο βάρος και παχυσαρκία
Η παχυσαρκία μπορεί να περιορίσει σημαντικά την ευλυγισία της γάτας. Όταν δυσκολεύεται να φτάσει συγκεκριμένα σημεία του σώματος, το τρίχωμα αρχίζει να φαίνεται λιπαρό, αχτένιστο ή γεμάτο κόμπους, ιδιαίτερα στη ράχη και στη βάση της ουράς.
Συστηματικές ασθένειες
Νοσήματα όπως η χρόνια νεφρική νόσος, ο υπερθυρεοειδισμός, διάφορες λοιμώξεις ή δερματοπάθειες μπορούν να μειώσουν την ενέργεια και τη διάθεση της γάτας για grooming.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το τρίχωμα δείχνει παραμελημένο ακόμη και αν η γάτα συνεχίζει να γλείφεται, επειδή η ίδια η ασθένεια επηρεάζει την ποιότητα του τριχώματος.
Στρες και ψυχολογική πίεση
Οι γάτες είναι πολύ ευαίσθητες στις αλλαγές. Μετακόμιση, νέος άνθρωπος ή ζώο στο σπίτι, αλλαγές στη ρουτίνα ή ακόμη και αλλαγές στον χώρο μπορούν να προκαλέσουν στρες.
Συνήθως το άγχος οδηγεί σε υπερβολικό grooming. Υπάρχουν όμως και γάτες που αντιδρούν αντίστροφα, εγκαταλείποντας εντελώς την περιποίησή τους.
Γηρατειά και γνωστική δυσλειτουργία
Στις ηλικιωμένες γάτες, η μείωση του grooming μπορεί να σχετίζεται τόσο με την αρθρίτιδα όσο και με γνωστική έκπτωση. Το λεγόμενο Σύνδρομο Γνωστικής Δυσλειτουργίας, μια μορφή «γεροντικής άνοιας», μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη, τη συμπεριφορά και την καθημερινή αυτοφροντίδα της γάτας.
Γι’ αυτό στις μεγαλύτερες ηλικίες δεν αποδίδουμε εύκολα τέτοιες αλλαγές απλώς στο «γήρας». Τις παρατηρούμε και τις συζητάμε με τον κτηνίατρο.
Πότε πρέπει να ανησυχήσετε
Μια προσωρινή αλλαγή μετά από ένα στρεσογόνο γεγονός δεν σημαίνει πάντα πρόβλημα. Αν όμως η εικόνα επιμένει, καλό είναι να αξιολογηθεί από κτηνίατρο.
Σημάδια που χρειάζονται προσοχή είναι το αχτένιστο ή λιπαρό τρίχωμα, οι κόμποι που δεν υπήρχαν παλιότερα, η δυσκολία στην κίνηση, οι αλλαγές στην όρεξη ή στο βάρος, η αδιαφορία για το περιβάλλον και η αποφυγή περιποίησης συγκεκριμένης περιοχής του σώματος.
Ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες γάτες, η αλλαγή στο grooming καλό είναι να συνοδεύεται από πλήρη κτηνιατρικό έλεγχο.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε
Το τακτικό βούρτσισμα βοηθά σημαντικά, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένες, μακρύτριχες ή υπέρβαρες γάτες. Δεν αντικαθιστά το φυσικό grooming, αλλά αποτρέπει κόμπους και βοηθά τον κηδεμόνα να εντοπίσει έγκαιρα αλλαγές στο δέρμα ή στο τρίχωμα της.
Αν η αιτία είναι το στρες, η βελτίωση του περιβάλλοντος με σταθερή ρουτίνα, εμπλουτισμό και ασφαλείς κρυψώνες μπορεί να βοηθήσει τη γάτα να επανέλθει. Όταν υπάρχει οργανικό πρόβλημα, η αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας συχνά οδηγεί και στην επαναφορά του φυσιολογικού grooming.
Όταν η γάτα δεν περιποιείται το τρίχωμα της, κάτι προσπαθεί να δείξει
Αν η γάτα δεν περιποιείται το τρίχωμα της για περισσότερες ημέρες ή βλέπεις και άλλα σημάδια, όπως λιπαρό τρίχωμα, κόμπους, δυσκολία στην κίνηση ή αλλαγή στη διάθεση της, αξίζει να αναζητήσεις την αιτία και να μιλήσεις με τον κτηνίατρο.
Η παραμέληση του grooming δεν είναι κάτι που πρέπει να αντιμετωπίζεται επιφανειακά. Για μια γάτα, η καθημερινή περιποίηση είναι ένδειξη υγείας, άνεσης και ψυχικής ισορροπίας. Όταν αυτή η συνήθεια μειώνεται ή σταματά, μπορεί να κρύβεται πόνος, οδοντικό πρόβλημα, παχυσαρκία, στρες, γήρανση ή κάποιο υποκείμενο νόσημα.
Στη γλώσσα της γάτας, η εγκατάλειψη της περιποίησης σπάνια είναι τυχαία. Είναι συχνά ένας ήσυχος τρόπος να μας δείξει ότι κάτι χρειάζεται προσοχή.
Πηγές:
- Bennett, D., Morton, C. A. – A study of owner observed behavioural and lifestyle changes in cats with musculoskeletal disease before and after analgesic therapy, Journal of Feline Medicine and Surgery, 2009.
- Landsberg, G. M., Denenberg, S., Araujo, J. A. – Cognitive dysfunction in cats: a syndrome we used to dismiss as “old age”, Journal of Feline Medicine and Surgery, 2010.
- Monteiro, B. P., Steagall, P. V. – Chronic pain in cats: recent advances in clinical assessment, Journal of Feline Medicine and Surgery, 2019.
- Marangoni, S. et al. – An ethogram of acute pain behaviors in cats based on expert consensus, PLOS ONE, 2023.
- Titeux, E. et al. – From Feline Idiopathic Ulcerative Dermatitis to Feline Behavioral Ulcerative Dermatitis: Grooming Repetitive Behaviors Indicators of Poor Welfare in Cats, Frontiers in Veterinary Science, 2018.
- van den Bos, R. – The function of allogrooming in domestic cats (Felis silvestris catus), Journal of Ethology, 1998.
- Sordo, L. et al. – Prevalence of Disease and Age-Related Behavioural Changes in Cats: Past and Present, Veterinary Sciences, 2020.
- Bellows, J. et al. – 2019 AAHA Dental Care Guidelines for Dogs and Cats, Journal of the American Animal Hospital Association, 2019.
