Το να βρίσκεις τη γάτα σου κάτω από το κρεβάτι, πίσω από τον καναπέ ή κλεισμένη σε μια ντουλάπα είναι κάτι που οι περισσότεροι γατογονείς έχουμε ζήσει. Άλλες φορές τη φωνάζεις και δεν απαντά, μοιάζει να έχει εξαφανιστεί εντελώς και λίγο αργότερα εμφανίζεται ξαφνικά, μόλις ακούσει την αγαπημένη της κονσέρβα να ανοίγει.
Η αλήθεια είναι πως το κρύψιμο αποτελεί φυσιολογική συμπεριφορά για πολλές γάτες. Ένας ήσυχος, προστατευμένος χώρος τις βοηθά να νιώθουν ότι έχουν τον έλεγχο του περιβάλλοντός τους. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου μια γάτα που ξαφνικά αρχίζει να κρύβεται περισσότερο από το συνηθισμένο χρειάζεται λίγη παραπάνω προσοχή.
Ας δούμε τους πιο συχνούς λόγους.
1. Θέλει απλώς την ηρεμία της
Κάποιες γάτες είναι πιο κοινωνικές, κάθονται δίπλα μας στον καναπέ και παρακολουθούν ό,τι κάνουμε. Άλλες χρειάζονται περισσότερο χρόνο μόνες τους. Αυτό δεν λέει τίποτα για τη σχέση σας, είναι απλώς μέρος του χαρακτήρα τους.
Ένα κουτί, ένα ράφι, μια ντουλάπα που ανοίγει περιστασιακά ή το κάτω μέρος του κρεβατιού μπορεί να είναι το προσωπικό της καταφύγιο. Εκεί ξεκουράζεται χωρίς να την αγγίζει κανείς, χωρίς θορύβους και χωρίς να νιώθει ότι πρέπει να αλληλεπιδράσει.
Αν βγαίνει κανονικά για να φάει, να πιει νερό, να χρησιμοποιήσει την αμμολεκάνη και να περάσει χρόνο μαζί σου όταν το επιλέγει, δεν υπάρχει λόγος να προσπαθείς να τη βγάλεις από την κρυψώνα της.
2. Κάτι στο σπίτι την έχει αναστατώσει
Οι γάτες παρατηρούν πολύ περισσότερα απ’ όσα φανταζόμαστε. Ένας δυνατός θόρυβος, επισκέπτες, εργασίες στο σπίτι, μια βαλίτσα που εμφανίστηκε ξαφνικά στο σαλόνι ή ακόμη και η μετακίνηση ενός επίπλου μπορεί να φτάνουν για να τις κάνουν να αναζητήσουν ασφάλεια.
Αυτό συμβαίνει επειδή το σπίτι τους δεν είναι απλώς ο χώρος όπου ζουν. Είναι η επικράτειά τους, ένα περιβάλλον με γνώριμες μυρωδιές, διαδρομές και σημεία ξεκούρασης. Όταν αυτή η προβλεψιμότητα αλλάζει, η κρυψώνα μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα μικρό «δωμάτιο ασφαλείας».
Αν έχεις κόσμο στο σπίτι, μην επιμένεις να γνωρίσει η γάτα όλους τους επισκέπτες. Άφησέ την να αποφασίσει μόνη της αν και πότε θέλει να βγει.
3. Φοβάται κάποιον ή κάτι συγκεκριμένο
Μια γάτα μπορεί να κρύβεται κάθε φορά που ακούει την ηλεκτρική σκούπα, το κουδούνι, ένα παιδί να τρέχει ή έναν άγνωστο σκύλο να γαβγίζει έξω από το σπίτι. Μπορεί επίσης να φοβάται ένα συγκεκριμένο άτομο, όχι επειδή αυτό έκανε οπωσδήποτε κάτι κακό, αλλά επειδή κινείται πιο απότομα, μιλά δυνατά ή απλώς δεν είναι οικείο πρόσωπο.
Το να κρυφτεί είναι η προσπάθειά της να αποφύγει αυτό που θεωρεί απειλητικό. Για τις περισσότερες γάτες, η απομάκρυνση είναι προτιμότερη από τη σύγκρουση. Μην την τραβάς έξω από το κρεβάτι και μη ζητάς από κάποιον να την πλησιάσει «για να τη συνηθίσει». Έτσι, το καταφύγιό της παύει να είναι ασφαλές και το άγχος της μπορεί να μεγαλώσει.
Πιο βοηθητικό είναι να της δώσεις απόσταση, χαμηλούς τόνους και χρόνο. Η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται όταν πιέζουμε μια γάτα να έρθει κοντά μας, αλλά όταν καταλαβαίνει ότι μπορεί να απομακρυνθεί όποτε θέλει.
4. Προσαρμόζεται σε μια μεγάλη αλλαγή
Μετακόμιση, νέο σπίτι, νέο μωρό, νέος σύντροφος, νέο κατοικίδιο ή ακόμη και η επιστροφή της άλλης γάτας σου από τον κτηνίατρο με διαφορετική μυρωδιά, όλα αυτά μπορούν να αλλάξουν την ισορροπία μέσα στο σπίτι.
Ειδικά μετά από μετακόμιση, είναι συνηθισμένο μια γάτα να περάσει τις πρώτες ημέρες ή και περισσότερο κρυμμένη. Βρίσκεται σε έναν χώρο που δεν αναγνωρίζει ακόμη και χρειάζεται χρόνο για να τον εξερευνήσει με τους δικούς της όρους. Σε αυτή τη φάση βοηθά να ξεκινήσει σε ένα ήσυχο δωμάτιο με όλα όσα χρειάζεται και να αποκτήσει σταδιακά πρόσβαση στους υπόλοιπους χώρους.
Το ίδιο ισχύει και όταν έρχεται μια νέα γάτα στο σπίτι. Η συμβίωση δεν πρέπει να ξεκινά με μια απότομη συνάντηση στο σαλόνι. Η ανάγκη για απόσταση και κρυψώνες είναι απολύτως λογική, ιδιαίτερα στην αρχή.
5. Υπάρχει ένταση με άλλη γάτα
Δύο γάτες μπορεί να μένουν στο ίδιο σπίτι χωρίς να τσακώνονται φανερά, αλλά αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι είναι άνετες μεταξύ τους. Μερικές φορές η ένταση φαίνεται πιο διακριτικά, επίμονο κοίταγμα, μπλοκάρισμα σε περάσματα, καταδίωξη, μία γάτα που περιμένει μέχρι να φύγει η άλλη για να πάει στο φαγητό ή στην αμμολεκάνη.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, το κρύψιμο μπορεί να είναι τρόπος αποφυγής. Δεν είναι «ζήλια» με την ανθρώπινη έννοια ούτε κάτι που λύνεται με μάλωμα. Η γάτα χρειάζεται να έχει πραγματικές επιλογές μέσα στο σπίτι.
Φρόντισε να υπάρχουν ξεχωριστά σημεία για φαγητό, νερό, ξεκούραση και αμμολεκάνες, τοποθετημένα σε διαφορετικά μέρη. Οι ψηλές επιφάνειες, τα ράφια και τα ονυχοδρόμια με επίπεδα δίνουν επίσης τη δυνατότητα σε μια γάτα να απομακρυνθεί χωρίς να εγκλωβιστεί. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Feline Veterinary Medical Association τονίζουν ακριβώς τη σημασία των ασφαλών χώρων, των κρυψώνων και των χωριστών πόρων σε σπίτια με περισσότερες γάτες.
6. Δεν νιώθει καλά
Το κρύψιμο μπορεί να συνδέεται και με πόνο ή αδιαθεσία. Οι γάτες είναι ιδιαίτερα καλές στο να μην δείχνουν εύκολα ότι υποφέρουν. Αντί να κλαίνε ή να αναζητούν παρηγοριά, πολλές γίνονται πιο ήσυχες, αποσύρονται και περνούν ώρες σε μέρη όπου δεν τις ενοχλεί κανείς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γάτα που κοιμάται κάτω από το κρεβάτι είναι άρρωστη. Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στην αλλαγή. Αν η γάτα σου ήταν πάντα κοινωνική και ξαφνικά κρύβεται, δεν θέλει χάδια, δεν παίζει ή φαίνεται διαφορετική, μην το αποδώσεις απλώς στον χαρακτήρα της.
Δώσε σημασία και σε άλλα σημάδια, όπως μειωμένη όρεξη, εμετούς, αλλαγές στην κατανάλωση νερού, δυσκολία στο άλμα, αποφυγή της αμμολεκάνης, αλλαγές στο τρίχωμα ή ασυνήθιστη επιθετικότητα όταν την αγγίζεις. Ο πόνος και η δυσφορία μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τη συμπεριφορά μιας γάτας. Η International Cat Care αναφέρει το κρύψιμο και την απόσυρση ως πιθανά σημάδια πόνου.
7. Χρειάζεται ένα μέρος όπου να νιώθει ασφαλής
Μερικές φορές το πρόβλημα δεν είναι ότι η γάτα κρύβεται, αλλά ότι δεν έχει μια καλή κρυψώνα να επιλέξει. Όταν δεν υπάρχουν ήσυχα και προστατευμένα σημεία, μπορεί να καταλήξει πίσω από συσκευές, σε επικίνδυνα ντουλάπια ή σε μέρη από όπου δύσκολα μπορείς να την προσεγγίσεις αν χρειαστεί.
Δεν χρειάζεται να αγοράσεις κάτι ακριβό. Ένα σταθερό χάρτινο κουτί στο πλάι, ένα κρεβατάκι με ψηλά τοιχώματα, ένα ονυχοδρόμιο με κλειστή φωλιά ή ένα ήσυχο ράφι μπορούν να γίνουν το αγαπημένο της μέρος. Ιδανικά, προσέφερε περισσότερες από μία επιλογές, μία χαμηλά, μία πιο ψηλά και μία σε ένα ήσυχο δωμάτιο.
Η δυνατότητα να κρύβεται δεν είναι πολυτέλεια για μια γάτα. Είναι βασική ανάγκη που βοηθά στη μείωση του στρες. Οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη συμπεριφορά της γάτας αναφέρουν ότι οι κρυψώνες λειτουργούν ως σημαντικός μηχανισμός διαχείρισης στρεσογόνων καταστάσεων.
8. Είναι απλώς η προσωπικότητά της
Δεν είναι όλες οι γάτες εξωστρεφείς. Μερικές θα υποδεχτούν τον επισκέπτη στην πόρτα, ενώ άλλες θα εμφανιστούν μόνο όταν το σπίτι ησυχάσει. Οι πρώτες εμπειρίες, η κοινωνικοποίηση, ο χαρακτήρας και όσα έχει ζήσει η κάθε γάτα επηρεάζουν το πόσο άνετα νιώθει με τους ανθρώπους και τις νέες καταστάσεις.
Μια πιο ντροπαλή γάτα δεν χρειάζεται να γίνει πιο κοινωνική επειδή αυτό περιμένουμε εμείς. Αν βγαίνει από την κρυψώνα της με τον δικό της ρυθμό, τρώει κανονικά, παίζει και χαλαρώνει μέσα στο σπίτι, τότε το κρύψιμο πιθανότατα είναι απλώς μέρος του χαρακτήρα της. Αυτό που χρειάζεται από εμάς είναι ήρεμο περιβάλλον, ασφαλείς κρυψώνες και χρόνο να πλησιάσει μόλις νιώσει έτοιμη.
Πότε χρειάζεται να μιλήσεις με τον κτηνίατρο;
Αξίζει να επικοινωνήσεις με τον κτηνίατρο όταν το κρύψιμο εμφανίζεται ξαφνικά ή συνοδεύεται από άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά και στην καθημερινότητά της. Ιδιαίτερα αν δεν τρώει, είναι πολύ υποτονική, δείχνει να πονά, κάνει εμετούς, έχει διάρροια, δυσκολεύεται να αναπνεύσει ή πηγαίνει συχνά στην αμμολεκάνη χωρίς να ουρεί κανονικά, δεν περιμένουμε να «περάσει μόνο του».
Το σημαντικότερο είναι να γνωρίζεις τι είναι φυσιολογικό για τη δική σου γάτα. Μια γάτα που ανέκαθεν περνά το απόγευμα κάτω από το κρεβάτι δεν είναι ίδια περίπτωση με μια γάτα που μέχρι χθες κοιμόταν πάνω σου και σήμερα δεν θέλει να βγει από κάτω από τον καναπέ.
Το ότι η γάτα σου κρύβεται δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι δεν πάει καλά ή ότι δεν θέλει να είναι κοντά σου. Πολύ συχνά, απλώς χρειάζεται ένα ήσυχο σημείο για να χαλαρώσει και να νιώσει ασφάλεια. Όταν της δίνουμε αυτή την επιλογή και σεβόμαστε τον χρόνο της, είναι πιο πιθανό να βγει μόνη της και να έρθει κοντά μας όταν νιώσει έτοιμη.
Πηγές:
- Amat, M., Camps, T., & Manteca, X. (2016). Stress in owned cats: behavioural changes and welfare implications. Journal of Feline Medicine and Surgery
- Ellis, S. L. H., Rodan, I., Carney, H. C., Heath, S., Rochlitz, I., Shearburn, L. D., Sundahl, E., & Westropp, J. L. (2013). AAFP and ISFM Feline Environmental Needs Guidelines. Journal of Feline Medicine and Surgery
- van der Leij, W. J. R., Selman, L. D. A. M., Vernooij, J. C. M., & Vinke, C. M. (2019). The effect of a hiding box on stress levels and body weight in Dutch shelter cats: a randomized controlled trial. PLOS ONE
- Rehnberg, L. K., Robert, K. A., Watson, S. J., & Peters, R. A. (2015). The effects of social interaction and environmental enrichment on the space use, behaviour and stress of owned housecats facing a novel environment. Applied Animal Behaviour Science
- International Cat Care. (2022). Recognising and managing acute pain in cats: Information for owners/caregivers
