Όσοι ζούμε με γάτες το νιώθουμε συχνά χωρίς να μπορούμε πάντα να το εξηγήσουμε. Υπάρχει κάτι ιδιαίτερα παρηγορητικό στο να ακούς το γουργούρισμα τους, να τις βλέπεις να κοιμούνται αμέριμνες δίπλα σου ή να σε ακολουθούν διακριτικά από δωμάτιο σε δωμάτιο. Δεν είναι μόνο μια αίσθηση. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η συμβίωση με μια γάτα μπορεί να έχει θετική επίδραση τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική μας υγεία.
Φυσικά, καμία γάτα δεν είναι «φάρμακο» και κανένα ζώο δεν μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα της ζωής μας. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι ο ιδιαίτερος δεσμός που αναπτύσσουμε μαζί τους μπορεί να προσφέρει ουσιαστικά οφέλη στην καθημερινότητα μας.
Γάτες και στρες
Έχεις παρατηρήσει ποτέ ότι μετά από μια δύσκολη μέρα νιώθεις λίγο πιο ήρεμα όταν κάθεσαι δίπλα στη γάτα σου;
Η επιστήμη φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτή την εμπειρία. Σε μια κλασική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychosomatic Medicine, ερευνητές εξέτασαν πώς αντιδρά ο οργανισμός σε αγχωτικές καταστάσεις όταν κοντά βρίσκεται ένας σύντροφος, ένας φίλος ή ένα κατοικίδιο.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η παρουσία του κατοικιδίου συνδεόταν με χαμηλότερη αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού κατά τη διάρκεια του στρες, ενώ οι συμμετέχοντες επανέρχονταν γρηγορότερα σε φυσιολογικά επίπεδα μετά το τέλος της δοκιμασίας.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό συμβαίνει επειδή τα ζώα δεν μας κρίνουν, δεν μας αξιολογούν και δεν περιμένουν κάτι από εμάς. Απλώς είναι εκεί. Και μερικές φορές αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε.
Μπορεί μια γάτα να κάνει καλό στην καρδιά μας;
Μια από τις πιο γνωστές μελέτες γύρω από το θέμα παρακολούθησε χιλιάδες ανθρώπους για περίπου δεκατρία χρόνια, εξετάζοντας τη σχέση ανάμεσα στη συμβίωση με γάτα και την καρδιαγγειακή υγεία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν ζήσει με γάτα κάποια στιγμή στη ζωή τους εμφάνιζαν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα σε σύγκριση με όσους δεν είχαν ποτέ γάτα.
Οι ίδιοι οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως η γάτα προστατεύει άμεσα την καρδιά. Ωστόσο, τα ευρήματα ενισχύουν την υπόθεση ότι η μακροχρόνια μείωση του στρες και η συναισθηματική υποστήριξη που προσφέρει ένα ζώο συντροφιάς μπορεί να συμβάλλουν θετικά στη συνολική υγεία.
Καλύτερη ποιότητα ζωής στην καθημερινότητα
Οι θετικές επιδράσεις δεν περιορίζονται μόνο στο στρες ή στο καρδιαγγειακό σύστημα.
Μεγάλες πληθυσμιακές έρευνες στη Γερμανία και την Αυστραλία διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που ζουν με κατοικίδια αναφέρουν συχνότερα καλύτερη γενική κατάσταση υγείας και πραγματοποιούν λιγότερες επισκέψεις σε γιατρούς σε σχέση με όσους δεν έχουν ζώο συντροφιάς.
Οι μελέτες αυτές αφορούσαν συνολικά τα κατοικίδια και όχι αποκλειστικά τις γάτες, όμως τα αποτελέσματά τους δείχνουν ότι η καθημερινή συνύπαρξη με ένα ζώο μπορεί να βελτιώνει την ποιότητα ζωής με τρόπους που συχνά δεν συνειδητοποιούμε.
Μια διακριτική αλλά σημαντική συναισθηματική στήριξη
Οι γάτες έχουν τη φήμη των ανεξάρτητων ζώων. Όσοι όμως ζουν μαζί τους γνωρίζουν ότι μπορούν να δημιουργήσουν πολύ βαθιούς συναισθηματικούς δεσμούς.
Συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο BMC Psychiatry έδειξε ότι τα ζώα συντροφιάς μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντική πηγή συναισθηματικής υποστήριξης, ιδιαίτερα για ανθρώπους που βιώνουν άγχος, μοναξιά ή ψυχολογικές δυσκολίες.
Πολλοί συμμετέχοντες στις μελέτες περιέγραψαν ότι η παρουσία του κατοικιδίου τους τους βοηθούσε να αισθάνονται λιγότερο μόνοι, πιο ασφαλείς και πιο συναισθηματικά σταθεροί.
Ίσως αυτό να εξηγεί γιατί πολλές γάτες φαίνεται να επιλέγουν διαισθητικά να καθίσουν δίπλα μας τις στιγμές που δεν είμαστε καλά, χωρίς να χρειάζεται να πούμε ούτε μία λέξη.
Τι λέει η έρευνα για τους ανθρώπους που αγαπούν τις γάτες;
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και μελέτες που εξετάζουν τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που δηλώνουν ιδιαίτερη αγάπη για τις γάτες.
Σε έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Anthrozoös, οι συμμετέχοντες που αυτοπροσδιορίζονταν ως «cat persons» εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα ενσυναίσθησης και κοινωνικής ευαισθησίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γάτες μάς κάνουν απαραίτητα πιο συμπονετικούς ανθρώπους. Δείχνει όμως ότι ο δεσμός με αυτά τα ζώα συνδέεται συχνά με χαρακτηριστικά όπως η κατανόηση, η παρατηρητικότητα και η συναισθηματική ευαισθησία.
Ένα ρεαλιστικό συμπέρασμα
Η επιστήμη δεν υποστηρίζει ότι οι γάτες είναι θαυματουργές ούτε ότι μπορούν να αντικαταστήσουν την ιατρική ή ψυχολογική φροντίδα όταν αυτή χρειάζεται. Δείχνει όμως με αξιοσημείωτη συνέπεια ότι η συμβίωση μαζί τους συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα στρες, θετικές ενδείξεις για την καρδιαγγειακή υγεία, καλύτερη ποιότητα ζωής και σημαντική συναισθηματική υποστήριξη.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο όμορφο στοιχείο στη σχέση μας με τις γάτες… Δεν προσπαθούν να μας αλλάξουν τη ζωή. Απλώς βρίσκονται δίπλα μας, μέρα μετά τη μέρα, και συχνά την κάνουν λίγο πιο ήρεμη, λίγο πιο ζεστή και λίγο πιο ανθρώπινη.
Πηγές:
- Allen, K., Blascovich, J., & Mendes, W. B. (2002). Cardiovascular reactivity and the presence of pets, friends, and spouses: The truth about cats and dogs. Psychosomatic Medicine, 64(5), 727–739.
- Qureshi, A. I., Memon, M. Z., Vázquez, G., & Suri, M. F. K. (2009). Cat ownership and the risk of fatal cardiovascular diseases: Results from the Second National Health and Nutrition Examination Study Mortality Follow-up Study. Journal of Vascular and Interventional Neurology, 2(1), 132–135.
- Brooks, H. L., Rushton, K., Lovell, K., Bee, P., Walker, L., Grant, L., & Rogers, A. (2018). The power of support from companion animals for people living with mental health problems: A systematic review and narrative synthesis of the evidence. BMC Psychiatry, 18, 31.
- Gosling, S. D., Sandy, C. J., & Potter, J. (2010). Personalities of self-identified “dog people” and “cat people”. Anthrozoös, 23(3), 213–222.
- Headey, B., & Grabka, M. M. (2007). Pets and human health in Germany and Australia: National longitudinal results. Social Indicators Research, 80(2), 297–311.
