Έχεις ζήσει ποτέ αυτή τη σκηνή; Η γάτα σου είναι δίπλα σου, τη χαϊδεύεις απαλά, εκείνη φαίνεται χαλαρή, ίσως γουργουρίζει, ίσως τρίβεται πάνω σου και ξαφνικά γυρίζει και σε δαγκώνει.
Είναι από εκείνες τις στιγμές που πολλοί γατογονείς μένουν με την απορία: «Μα καλά, αφού της άρεσε. Γιατί το έκανε;»
Η αλήθεια είναι ότι η γάτα σπάνια κάνει κάτι πραγματικά «ξαφνικά». Συνήθως έχει προηγηθεί κάτι που δεν προσέξαμε. Ένα μικρό γύρισμα της ουράς, μια αλλαγή στα αυτιά, ένα σώμα που σφίγγει, ένα βλέμμα προς το χέρι μας. Για εμάς μπορεί να είναι λεπτομέρειες. Για εκείνη όμως είναι ολόκληρη γλώσσα.
Το δάγκωμα την ώρα του χαδιού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η γάτα σου είναι επιθετική ή ότι δεν σε αγαπά. Πολύ συχνά είναι απλώς ο τρόπος της να πει «φτάνει», «όχι εκεί» ή «κάτι με ενοχλεί».
1. Έχει υπερδιεγερθεί από τα πολλά χάδια
Αυτός είναι ίσως ο πιο συνηθισμένος λόγος. Στην αρχή το χάδι μπορεί να είναι ευχάριστο. Μετά από λίγο όμως, η συνεχόμενη επαφή στο ίδιο σημείο μπορεί να γίνει έντονη, κουραστική ή ακόμη και ενοχλητική για τη γάτα. Δεν σημαίνει ότι δεν της άρεσε από την αρχή. Σημαίνει ότι έφτασε στο όριο της.
Κάποιες γάτες αντέχουν περισσότερο, άλλες θέλουν μόνο λίγα δευτερόλεπτα επαφής και μετά προτιμούν να τις αφήσεις ήσυχες. Το πρόβλημα ξεκινά όταν εμείς συνεχίζουμε επειδή νομίζουμε ότι «αφού γουργουρίζει, της αρέσει».
Το γουργουρητό, όμως, δεν αρκεί από μόνο του για να καταλάβουμε πώς νιώθει μια γάτα. Πρέπει να κοιτάμε όλο το σώμα της.
2. Δεν θέλει άγγιγμα σε εκείνο το σημείο
Δεν απολαμβάνουν όλες οι γάτες τα χάδια στο ίδιο σημείο. Μπορεί η δική σου γάτα να λατρεύει τα χάδια στο κεφάλι και κάτω από το πηγούνι, αλλά να μη θέλει καθόλου άγγιγμα στην κοιλιά, στη βάση της ουράς ή στα πίσω πόδια.
Η κοιλιά ειδικά είναι ένα σημείο που παρεξηγείται πολύ. Όταν μια γάτα ξαπλώνει ανάσκελα και σου δείχνει την κοιλιά της, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα «χάιδεψε με εδώ». Πολύ συχνά σημαίνει «νιώθω ασφαλής κοντά σου». Και εκεί είναι που πολλοί γατογονείς πέφτουν στην παγίδα. Βλέπουν την κοιλιά, απλώνουν το χέρι και μετά έρχεται το δάγκωμα.
3. Σου έδειξε ότι θέλει να σταματήσεις, αλλά δεν το κατάλαβες
Πριν δαγκώσει, η γάτα συνήθως προειδοποιεί. Απλώς το κάνει διακριτικά. Μπορεί να αρχίσει να κουνάει την ουρά της πιο νευρικά. Μπορεί τα αυτιά της να πάνε λίγο προς τα πίσω. Μπορεί να σταματήσει ξαφνικά να γουργουρίζει. Μπορεί να γυρίσει το κεφάλι της προς το χέρι σου σαν να σου λέει «πρόσεχε».
Αν εκείνη τη στιγμή συνεχίσεις τα χάδια, τότε το δάγκωμα γίνεται το επόμενο βήμα. Όχι επειδή θέλει να σε τιμωρήσει, αλλά επειδή η προηγούμενη επικοινωνία της δεν λειτούργησε. Η γάτα δεν σκέφτεται «θα τον δαγκώσω για να του τη σπάσω». Σκέφτεται, με τον δικό της τρόπο, «αυτό πρέπει να σταματήσει τώρα».
4. Προσπαθεί να παίξει μαζί σου
Μερικές φορές το δάγκωμα δεν έχει σχέση με ενόχληση, αλλά με παιχνίδι. Ειδικά σε νεαρές γάτες ή σε γάτες που δεν έχουν μάθει να παίζουν με σωστό τρόπο, το χέρι σου μπορεί να γίνει εύκολα «θήραμα».
Αν παίζουμε συχνά με τα χέρια μας, αν τις αφήνουμε να κυνηγούν τα δάχτυλα μας ή αν τις πειράζουμε με απότομες κινήσεις, μπορεί να μάθει ότι το ανθρώπινο χέρι είναι παιχνίδι. Και μετά, όταν πάμε να τη χαϊδέψουμε, μπορεί να απαντήσει με τον ίδιο τρόπο: δάγκωμα, πιάσιμο με τα μπροστινά πόδια, μικρές κλωτσιές με τα πίσω.
Γι’ αυτό είναι καλύτερο το παιχνίδι να γίνεται με καλάμια, μπαλάκια ή άλλα ασφαλή παιχνίδια και όχι με τα χέρια μας.
5. Σου κάνει ένα απαλό «δάγκωμα αγάπης»
Υπάρχουν και τα πολύ απαλά δαγκωματάκια, αυτά που δεν έχουν ένταση, δεν συνοδεύονται από θυμό και δεν φαίνονται σαν πραγματική προειδοποίηση.
Κάποιες γάτες τα κάνουν όταν είναι χαλαρές, όταν γλείφουν τον γατογονιό τους ή όταν βρίσκονται σε μια τρυφερή στιγμή. Πολλοί τα αποκαλούν «δαγκώματα αγάπης» (love bites).
Παρ’ όλα αυτά, ακόμη κι εδώ χρειάζεται προσοχή. Αν το δάγκωμα αρχίσει να γίνεται πιο δυνατό ή αν η γάτα δείχνει ότι φορτίζεται, καλό είναι να σταματήσουμε ήρεμα την επαφή πριν ξεφύγει η κατάσταση. Γιατί στις γάτες η απόσταση ανάμεσα στο «είμαι τρυφερή» και στο «τώρα φτάνει» μπορεί να είναι πολύ μικρή.
6. Έχει μάθει ότι έτσι σταματάς τα χάδια
Αν κάθε φορά που σε δαγκώνει, το χάδι σταματά, τότε καταλαβαίνει ότι το δάγκωμα είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να βάλει ένα όριο. Και εδώ δεν υπάρχει τίποτα «εκδικητικό», απλά έτσι έχει μάθει.
Το ιδανικό δεν είναι να αγνοήσουμε το δάγκωμα, ούτε φυσικά να την τιμωρήσουμε. Το ιδανικό είναι να μάθουμε να σταματάμε λίγο νωρίτερα, πριν χρειαστεί να φτάσει εκεί.
Όσο καλύτερα διαβάζουμε τα πρώτα σημάδια, τόσο λιγότερο θα χρειάζεται να χρησιμοποιεί τα δόντια της για να γίνει κατανοητή.
7. Μπορεί να πονάει ή να ενοχλείται σωματικά
Αυτός είναι ένας λόγος που δεν πρέπει ποτέ να αγνοούμε.
Αν μια γάτα που μέχρι τώρα απολάμβανε τα χάδια σου αρχίσει ξαφνικά να σε δαγκώνει όταν την αγγίζεις σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο, μπορεί να υπάρχει πόνος ή σωματική ενόχληση. Μπορεί να την πονάει η μέση, τα πόδια, η κοιλιά, το δέρμα, τα δόντια ή κάποιο άλλο σημείο που δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε με την πρώτη ματιά.
Οι γάτες συχνά κρύβουν τον πόνο τους. Έτσι, μια αλλαγή στη συμπεριφορά τους μπορεί να είναι ένα από τα πρώτα σημάδια ότι κάτι δεν πάει καλά. Αν το δάγκωμα εμφανίστηκε ξαφνικά, αν γίνεται έντονο ή αν συνδέεται με άγγιγμα σε συγκεκριμένη περιοχή, καλό είναι να μιλήσεις με τον κτηνίατρο σου.
Τι να κάνεις όταν σε δαγκώνει την ώρα του χαδιού
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνεις είναι να μην τη μαλώσεις. Η φωνή, η τιμωρία ή οι απότομες κινήσεις δεν θα τη βοηθήσουν να καταλάβει κάτι καλύτερα. Το πιθανότερο είναι να την αγχώσουν περισσότερο.
Σταμάτα το χάδι, τράβηξε ήρεμα το χέρι σου και δώσε της χώρο. Την επόμενη φορά προσπάθησε να παρατηρήσεις πότε αρχίζουν τα πρώτα μικρά σημάδια ενόχλησης.
Μπορείς επίσης να κάνεις τα χάδια πιο σύντομα. Αν ξέρεις ότι η γάτα σου αντέχει περίπου μισό λεπτό χαδιού πριν αρχίσει να ενοχλείται, σταμάτα στα είκοσι δευτερόλεπτα. Άφησε την να ζητήσει εκείνη περισσότερη επαφή, αν τη θέλει. Αυτό αλλάζει όλη τη σχέση. Η γάτα νιώθει ότι την ακούς, σέβεσαι τα όρια της και ότι δεν χρειάζεται να φτάσει στο δάγκωμα για να σταματήσεις.
Το δάγκωμα δεν σημαίνει ότι δεν σε αγαπά
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό που πρέπει να κρατήσεις.
Μια γάτα που σε δαγκώνει όταν τη χαϊδεύεις δεν είναι απαραίτητα «κακιά», «περίεργη» ή «αχάριστη». Πολύ συχνά είναι μια γάτα που προσπαθεί να επικοινωνήσει με τον μόνο τρόπο που της απομένει εκείνη τη στιγμή.
Η σχέση μαζί της δεν χτίζεται με το να την αγγίζουμε όσο θέλουμε εμείς. Χτίζεται όταν μαθαίνουμε να καταλαβαίνουμε πότε θέλει επαφή, πότε θέλει απόσταση και πότε μας λέει, με τον δικό της ήσυχο αλλά ξεκάθαρο τρόπο, «ως εδώ!».
Πηγές:
- Amat, M., & Manteca, X. (2019). Common feline problem behaviours: Owner-directed aggression. Journal of Feline Medicine and Surgery, 21(3), 245–255.
- Cornell University College of Veterinary Medicine. Feline Behavior Problems: Aggression.
- Ahola, M. K., Vapalahti, K., & Lohi, H. (2017). Early weaning increases aggression and stereotypic behaviour in cats. Scientific Reports, 7, 10412.
- dvm360. Behavioral signs of feline pain.
- AAHA. Why Do Cats Purr?
