Από τη στιγμή που μια γάτα γίνεται μέλος της οικογένειας μας, όλοι θέλουμε το ίδιο πράγμα, να είναι υγιής, ασφαλής και ευτυχισμένη. Της αγοράζουμε ποιοτική τροφή, φροντίζουμε να επισκέπτεται τον κτηνίατρο, γεμίζουμε το σπίτι με παιχνίδια και προσπαθούμε να της προσφέρουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν μικρές καθημερινές συνήθειες που μπορεί να επηρεάζουν την ευημερία της χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε.
Αυτό συμβαίνει γιατί οι γάτες αντιλαμβάνονται τον κόσμο πολύ διαφορετικά από εμάς. Έχουν διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας και ένστικτα που, παρότι ζουν δίπλα στον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια, παραμένουν σχεδόν αναλλοίωτα. Έτσι, κάτι που σε εμάς φαίνεται απόλυτα φυσιολογικό μπορεί για εκείνες να αποτελεί πηγή άγχους, δυσφορίας ή απλώς μια χαμένη ευκαιρία να εκφράσουν τη φυσική τους συμπεριφορά.
Το θετικό είναι ότι τα περισσότερα από αυτά τα λάθη διορθώνονται εύκολα. Δεν χρειάζονται μεγάλες αλλαγές ούτε ακριβός εξοπλισμός. Αρκεί να αρχίσουμε να βλέπουμε λίγο περισσότερο τον κόσμο μέσα από τα μάτια της γάτας μας.
Πιστεύουμε ότι θέλει χάδια κάθε φορά που έχουμε εμείς διάθεση
Το χάδι είναι ίσως ο πιο συνηθισμένος τρόπος με τον οποίο εκφράζουμε την αγάπη μας. Όμως, ενώ πολλές γάτες απολαμβάνουν την ανθρώπινη επαφή, αυτό δεν σημαίνει ότι τη θέλουν πάντα, ούτε ότι τους αρέσει σε όλα τα σημεία του σώματος τους. Οι περισσότερες προτιμούν να έχουν εκείνες τον έλεγχο της αλληλεπίδρασης, επιλέγοντας πότε θα πλησιάσουν και πότε θα απομακρυνθούν.
Συχνά η γάτα μάς δείχνει διακριτικά ότι έχει κουραστεί από τα χάδια. Η ουρά αρχίζει να κινείται πιο έντονα, τα αυτιά στρέφονται προς τα πίσω ή το σώμα της γίνεται πιο άκαμπτο. Αν αγνοήσουμε αυτά τα σημάδια, μπορεί να μας δαγκώσει ή να προσπαθήσει να μας απομακρύνει με μια κίνηση της πατούσας της. Δεν πρόκειται για επιθετικότητα, αλλά για έναν τρόπο να βάλει τα όρια της.
Όταν σεβόμαστε αυτές τις μικρές «συζητήσεις» που κάνει μαζί μας μέσα από τη γλώσσα του σώματος, η σχέση μας γίνεται πιο ουσιαστική. Η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται μόνο με τα χάδια, αλλά και με τον σεβασμό στις επιλογές της.
Έχουμε το νερό δίπλα στο φαγητό της
Στα περισσότερα σπίτια το μπολ με το νερό βρίσκεται ακριβώς δίπλα στο μπολ της τροφής. Είναι πρακτικό και φαίνεται λογικό. Ωστόσο, πολλές γάτες δείχνουν να προτιμούν το νερό όταν βρίσκεται σε διαφορετικό σημείο του σπιτιού και αυτό πιθανότατα δεν είναι τυχαίο.
Οι πρόγονοι της οικόσιτης γάτας ήταν μοναχικοί κυνηγοί και στη φύση απέφευγαν συχνά να πίνουν νερό πολύ κοντά στο σημείο όπου βρισκόταν η λεία τους. Ένα νεκρό θήραμα μπορούσε να μολύνει το νερό με βακτήρια, γι’ αυτό η απομάκρυνση της πηγής νερού από την τροφή θεωρείται ότι αποτελούσε έναν εξελικτικό μηχανισμό προστασίας. Αν και οι γάτες του σπιτιού δεν αντιμετωπίζουν πλέον αυτόν τον κίνδυνο, αρκετές φαίνεται να διατηρούν αυτή την προτίμηση.
Αν η γάτα σου πίνει από τη βρύση, από ένα ποτήρι που έχεις αφήσει στον πάγκο ή από κάποιο άλλο δοχείο μέσα στο σπίτι, ίσως δεν είναι απλώς ιδιότροπη. Είναι πιθανό το σημείο όπου βρίσκεται το μπολ της να μην την ενθαρρύνει να πιει όσο θα έπρεπε.
Μερικά μπολ με καθαρό, φρέσκο νερό σε διαφορετικά σημεία του σπιτιού μπορούν να αυξήσουν την πρόσληψη υγρών, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την υγεία του ουροποιητικού συστήματος.
Δεν αφιερώνουμε χρόνο στο καθημερινό παιχνίδι
Μια γάτα που ζει μέσα στο σπίτι δεν παύει να είναι κυνηγός. Η ανάγκη να παρακολουθήσει, να καταδιώξει και να «πιάσει» ένα θήραμα παραμένει βαθιά χαραγμένη στη συμπεριφορά της, ακόμη κι αν το μπολ της είναι πάντα γεμάτο.
Όταν αυτή η ανάγκη δεν καλύπτεται, μπορεί να εμφανιστούν συμπεριφορές που παρερμηνεύουμε ως αταξίες. Ξαφνικές επιθέσεις στα πόδια μας, έντονη δραστηριότητα αργά το βράδυ ή η συνήθεια να σπρώχνει αντικείμενα από τραπέζια και ράφια είναι πολλές φορές η προσπάθειά της να εκτονώσει τη φυσική της κυνηγετική συμπεριφορά.
Δεν χρειάζονται ώρες παιχνιδιού. Δέκα ή δεκαπέντε λεπτά διαδραστικής απασχόλησης με ένα καλάμι ή ένα παιχνίδι που μιμείται την κίνηση ενός θηράματος είναι αρκετά για να της προσφέρουν σωματική άσκηση, πνευματική διέγερση και μια πιο ισορροπημένη καθημερινότητα.
Νομίζουμε ότι αφού κοιμάται πολλές ώρες, είναι απόλυτα ικανοποιημένη
Οι γάτες περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας σε κατάσταση ύπνου ή ξεκούρασης, και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό. Μια υγιής ενήλικη γάτα μπορεί να κοιμάται ή να ξεκουράζεται από 12 έως και 16 ώρες μέσα στο εικοσιτετράωρο, χωρίς αυτό να αποτελεί λόγο ανησυχίας.
Το λάθος είναι να θεωρούμε ότι ο πολύς ύπνος σημαίνει απαραίτητα και καλή ποιότητα ζωής. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι τι κάνει όταν είναι ξύπνια. Έχει ευκαιρίες να εξερευνήσει το σπίτι, να παίξει, να παρατηρήσει το περιβάλλον από ένα ψηλό σημείο ή να εκφράσει τις φυσικές της συμπεριφορές; Ή απλώς περιμένει το επόμενο γεύμα και επιστρέφει ξανά στον ύπνο;
Μια γάτα που έχει ενδιαφέροντα ερεθίσματα στην καθημερινότητά της παραμένει συνήθως πιο δραστήρια, πιο περίεργη και πιο πρόθυμη να αλληλεπιδράσει με το περιβάλλον της. Ο ύπνος είναι φυσιολογικός, η πλήξη όμως, δεν είναι.
Την μαλώνουμε όταν κάνει κάτι που δεν μας αρέσει
Όταν η γάτα γρατζουνάει τον καναπέ, ανεβαίνει στον πάγκο της κουζίνας ή ρίχνει κάτω ένα αντικείμενο, η πρώτη μας αντίδραση είναι συχνά να της φωνάξουμε. Είναι μια αυθόρμητη ανθρώπινη αντίδραση, όμως σπάνια βοηθά να λυθεί το πρόβλημα.
Οι γάτες δεν αντιλαμβάνονται την τιμωρία όπως εμείς. Αντί να καταλάβουν ότι έκαναν κάτι «λάθος», είναι πιθανότερο να συνδέσουν τη δική μας παρουσία με κάτι δυσάρεστο. Έτσι μπορεί να φοβηθούν, να γίνουν πιο επιφυλακτικές ή απλώς να επαναλάβουν την ίδια συμπεριφορά όταν δεν είμαστε μπροστά.
Αντί να αναρωτηθούμε πώς θα τη σταματήσουμε, αξίζει να σκεφτούμε γιατί συμπεριφέρεται έτσι. Οι περισσότερες συμπεριφορές έχουν κάποια αιτία και, όταν καλύψουμε την πραγματική ανάγκη της γάτας, η λύση είναι συνήθως πολύ πιο αποτελεσματική από οποιαδήποτε επίπληξη.
Δεν προσέχουμε τις μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά της
Οι γάτες είναι ιδιαίτερα ικανές στο να κρύβουν τον πόνο ή την αδιαθεσία τους. Για τον λόγο αυτό, αρκετές ασθένειες δεν εμφανίζονται ξαφνικά, αλλά ξεκινούν με μικρές αλλαγές που εύκολα περνούν απαρατήρητες.
Ίσως αρχίσει να παίζει λιγότερο, να κοιμάται σε διαφορετικό σημείο, να μην πηδά σε ψηλά σημεία τόσο συχνά όσο παλιά ή να περιποιείται λιγότερο το τρίχωμα της. Καθεμία από αυτές τις αλλαγές μπορεί να μην σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Αν όμως επιμένει ή συνοδεύεται και από άλλες αλλαγές, αξίζει να διερευνηθεί.
Κανείς δεν γνωρίζει καλύτερα τη γάτα από τον γατογονιό της. Αυτή η καθημερινή παρατήρηση είναι πολλές φορές το πρώτο βήμα για να εντοπιστεί έγκαιρα ένα πρόβλημα υγείας και να αντιμετωπιστεί πριν εξελιχθεί.
Δεν της προσφέρουμε αρκετά ερεθίσματα
Ένα σπίτι μπορεί να είναι άνετο και ασφαλές, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και ενδιαφέρον για μια γάτα. Στη φύση θα περνούσε μεγάλο μέρος της ημέρας εξερευνώντας, σκαρφαλώνοντας, παρατηρώντας και αναζητώντας τροφή. Μέσα στο σπίτι, όλες αυτές οι ανάγκες εξακολουθούν να υπάρχουν.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να έχει ευκαιρίες να χρησιμοποιεί και τον κάθετο χώρο, να ανεβαίνει σε ασφαλή ψηλά σημεία, να ξύνει κατάλληλες επιφάνειες και να παρακολουθεί τι συμβαίνει γύρω της. Ακόμη και μια θέση δίπλα σε ένα παράθυρο ή ένα σταθερό ονυχοδρόμιο μπορεί να εμπλουτίσει σημαντικά την καθημερινότητά της.
Δεν χρειάζονται πολύπλοκες κατασκευές ούτε ακριβά αξεσουάρ. Οι μικρές αλλαγές που της επιτρέπουν να εκφράζει φυσικές συμπεριφορές είναι αυτές που κάνουν τη μεγαλύτερη διαφορά στην ποιότητα της ζωής της.
Αλλάζουμε απότομα την τροφή ή την άμμο της
Οι γάτες αγαπούν τη σταθερότητα και δεν προσαρμόζονται πάντα εύκολα στις αλλαγές. Όταν αποφασίζουμε να αλλάξουμε την τροφή ή την άμμο της αμμολεκάνης από τη μία μέρα στην άλλη, είναι πιθανό να τη φέρουμε αντιμέτωπη με κάτι που δεν της είναι καθόλου οικείο.
Μια νέα τροφή μπορεί να έχει διαφορετική γεύση, υφή ή μυρωδιά, ενώ μια διαφορετική άμμος μπορεί να μην είναι ευχάριστη στις πατούσες της. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απότομη αλλαγή της τροφής μπορεί να προκαλέσει ακόμη και πεπτικές διαταραχές, ενώ μια αλλαγή στην άμμο ίσως οδηγήσει τη γάτα να αποφεύγει την αμμολεκάνη.
Όποτε χρειάζεται να γίνει κάποια αλλαγή, είναι προτιμότερο να γίνεται σταδιακά. Στην περίπτωση της τροφής, ανακάτευε για περίπου 7 έως 10 ημέρες τη νέα τροφή με την παλιά, αυξάνοντας σταδιακά την ποσότητα της νέας και μειώνοντας την παλιά. Αντίστοιχα, όταν αλλάζεις άμμο, μπορείς να αναμειγνύεις για λίγες ημέρες τη νέα με την παλιά ή, αν υπάρχει δεύτερη αμμολεκάνη, να προσφέρεις και τις δύο επιλογές μέχρι να εξοικειωθεί. Αυτή η σταδιακή μετάβαση μειώνει το στρες και βοηθά τη γάτα να αποδεχθεί πιο εύκολα τη νέα συνήθεια.
Δεν καθαρίζουμε την αμμολεκάνη όσο συχνά χρειάζεται
Η όσφρηση της γάτας είναι πολύ πιο ευαίσθητη από τη δική μας. Μπορεί, λοιπόν, μια αμμολεκάνη να μας φαίνεται αρκετά καθαρή, αλλά για εκείνη να έχει ήδη γίνει δυσάρεστη στη χρήση.
Η καθημερινή απομάκρυνση των περιττωμάτων και η τακτική αλλαγή της άμμου δεν βοηθούν μόνο στην υγιεινή του χώρου, αλλά και στο να συνεχίσει η γάτα να χρησιμοποιεί με άνεση την αμμολεκάνη της. Όταν αυτή παραμένει βρόμικη για μεγάλο χρονικό διάστημα, ορισμένες γάτες μπορεί να αρχίσουν να αναζητούν κάποιο άλλο σημείο μέσα στο σπίτι για να κάνουν την ανάγκη τους.
Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι η σωστή λειτουργία της αμμολεκάνης δεν εξαρτάται μόνο από την καθαριότητα. Η θέση της, το μέγεθός της και ο συνολικός αριθμός των αμμολεκανών μέσα στο σπίτι παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στην καθημερινότητά της. Μια καθαρή και σωστά τοποθετημένη αμμολεκάνη δεν αφορά μόνο την υγιεινή του σπιτιού, αλλά είναι βασική προϋπόθεση για να αισθάνεται η γάτα ασφαλής και άνετη όταν τη χρησιμοποιεί.
Νομίζουμε ότι αφού δεν παραπονιέται, όλα είναι καλά
Σε αντίθεση με εμάς, οι γάτες συνήθως δεν δείχνουν εύκολα όταν κάτι τις ενοχλεί. Είναι ζώα που έχουν εξελιχθεί ώστε να κρύβουν την αδυναμία τους και γι’ αυτό πολλές παθήσεις εκδηλώνονται αρχικά με πολύ διακριτικά σημάδια.
Μια γάτα που πονά μπορεί απλώς να παίζει λιγότερο, να απομονώνεται περισσότερο ή να σταματήσει να πηδά στα αγαπημένα της σημεία. Αυτές οι μικρές αλλαγές είναι εύκολο να αποδοθούν στην ηλικία ή στον χαρακτήρα της, όμως αρκετές φορές αποτελούν τα πρώτα σημάδια ότι χρειάζεται κτηνιατρική αξιολόγηση.
Η καλύτερη φροντίδα δεν είναι μόνο να αντιδρούμε όταν εμφανιστεί ένα έντονο σύμπτωμα. Είναι να γνωρίζουμε τόσο καλά τη γάτα μας, ώστε να καταλαβαίνουμε έγκαιρα πότε κάτι έχει αλλάξει στην καθημερινότητά της.
Η ουσία δεν είναι η τελειότητα
Αν διαβάζοντας αυτό το άρθρο αναγνώρισες κάποια από τις δικές σου συνήθειες, δεν υπάρχει λόγος να αισθανθείς ενοχές. Σχεδόν όλοι οι γατογονείς έχουμε κάνει κάποια από αυτά τα λάθη, όχι επειδή δεν αγαπάμε τις γάτες μας, αλλά επειδή απλώς δεν γνωρίζαμε.
Το όμορφο με τη συμβίωση με μια γάτα είναι ότι δεν σταματά ποτέ να μας μαθαίνει κάτι καινούργιο. Όσο περισσότερο κατανοούμε τις φυσικές της ανάγκες και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον κόσμο, τόσο πιο εύκολο γίνεται να της προσφέρουμε μια ζωή γεμάτη ασφάλεια, εμπιστοσύνη και ευημερία. Και τελικά, αυτό είναι που έχει πραγματικά σημασία.
Πηγές:
- Ellis SLH, Rodan I, Carney HC, et al. AAFP and ISFM Feline Environmental Needs Guidelines.Journal of Feline Medicine and Surgery. 2013;15(3):219-230.
- Functional analysis and treatment of aggression exhibited by cats toward humans during petting. Journal of Applied Behavior Analysis. PubMed.
- Systematic review of the behavioural assessment of pain in cats. Journal of Feline Medicine and Surgery. PMC.
- Effect of an odor eliminator on feline litter box behavior. PMC.
- Litter box preference in domestic cats: covered versus uncovered. Journal of Feline Medicine and Surgery. PMC.
- How to change your cat’s food to a new diet. International Cat Care.
